W gminie Przelewice szykuje się jedna z największych inwestycji energetycznych w regionie. Samorząd pracuje nad miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który ma umożliwić budowę dużego parku wiatrowego oraz farmy fotowoltaicznej. Chodzi o teren obejmujący dziewięć obrębów i ponad 2 tysiące hektarów.
Dla wielu mieszkańców dokument liczący setki stron może być trudny do zrozumienia. W praktyce chodzi jednak o kilka bardzo konkretnych kwestii: gdzie mogą stanąć wiatraki, jak wysokie będą, jaki wpływ mogą mieć na krajobraz, przyrodę i życie mieszkańców oraz co zyska na tym gmina.
Plan przewiduje możliwość budowy nawet 13 turbin wiatrowych. Każda z nich może mieć maksymalnie 300 metrów wysokości wraz z łopatami wirnika. To więcej niż wysokość Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. Tak duże konstrukcje byłyby widoczne z wielu kilometrów. W dokumentach wskazano, że najbardziej odczują to mieszkańcy m.in. Bylic, Podlesia, Kłodzina, Przelewic, Dziedzic czy Rosin.
Mapa przeznaczeń – co gdzie wolno?
Plan wydziela kilkanaście kategorii terenów, każda z własnym reżimem zabudowy i użytkowania. Poniżej przedstawiono pełen katalog wraz z kluczowymi parametrami:
| Symbol | Przeznaczenie | Liczba terenów | Kluczowe parametry |
|---|---|---|---|
| PEW | Tereny elektrowni wiatrowych | 11 | Max. wys. 300 m; wirnik do 200 m średnicy; 1 turbina/teren; bioczynna min. 10% |
| PE | Tereny produkcji energii (wiatr + PV) | 2 | Max. wys. 300 m; do 2 turbin; zabudowa do 6 m; pow. zabudowy max 70% |
| PEF | Elektrownia słoneczna (fotowoltaika) | 1 | Zabudowa do 6 m; pow. zabudowy max 70%; min. 1 miejsce parkingowe |
| RZP | Produkcja w gospodarstwach rolnych | 2 | Budynki do 9 m, 2 kondygnacje; pow. zabudowy max 30%; bioczynna min. 30% |
| RZM | Zabudowa zagrodowa | 1 | Jeden budynek mieszkalny + budynki gospodarcze; do 9 m; bioczynna min. 30% |
| MN-U | Zabudowa mieszkaniowa lub usługi | 1 | Do 9 m; dachy 30–45°; bioczynna min. 40%; 2 miejsca parkingowe/lokal |
| RN | Rolnictwo z zakazem zabudowy | 66 | Zakaz budynków; dopuszczone sieci i infrastruktura techniczna |
| L | Lasy | 8 | Nakaz zachowania funkcji leśnej; gospodarka leśna |
| ZN | Zieleń naturalna | 36 | Zakaz zabudowy; max wys. budowli 4 m; dopuszczenie zalesień |
| WS | Wody powierzchniowe śródlądowe | 15 | Zakaz zabudowy; urządzenia wodne i melioracyjne |
| KDZ / KDD / KR | Drogi (zbiorcze, dojazdowe, wewn.) | 5+11+54 | Klasy zbiorczej i dojazdowej; jezdnie pieszo-rowerowe |
| IE / IKP | Elektroenergetyka / pompownia ścieków | 1+1 | Bioczynna min. 20% (IE) i 40% (IKP) |
300-metrowe giganty – co to znaczy w krajobrazie?
Dopuszczenie turbin o maksymalnej wysokości całkowitej 300 metrów z wirnikiem o średnicy do 200 metrów plasuje planowane elektrownie w gronie największych obiektów budowlanych w Polsce. Dla porównania – Pałac Kultury i Nauki w Warszawie mierzy 237 metrów, a najwyższe aktualnie budowane turbiny lądowe w Europie sięgają ok. 280–300 metrów.
Prognoza oddziaływania na środowisko jednoznacznie wskazuje, że miejscowości: Bylice, Podlesie, Kraśne, Dziedzice, Przelewice, Brzesko, Kłodzino i Rosiny znajdą się w strefie bezpośredniego oddziaływania wizualnego, gdzie turbiny będą dominantą w krajobrazie. Teren nie jest objęty audytem krajobrazowym jako „krajobraz priorytetowy”, co formalnie upraszcza realizację.
Ocena wizualna powinna obejmować co najmniej kilkanaście–kilkadziesiąt punktów obserwacyjnych.
Efekt migotania cienia (shadow flicker)
Obracające się łopaty mogą powodować uciążliwe zjawisko migotania cienia w budynkach mieszkalnych. Prognoza zaznacza, że w Polsce brak jest norm prawnych regulujących dopuszczalne wartości tego zjawiska. Organizacja WHO oraz aktualna wiedza medyczna nie potwierdzają ryzyka epilepsji fotogennej przy typowej częstotliwości (0,5–1,5 Hz), jednak subiektywny dyskomfort mieszkańców pozostaje realny. Szczegółowe obliczenia shadow flicker dla poszczególnych lokalizacji będą wymagane na etapie decyzji środowiskowej.
Infrastruktura towarzysząca
Plan przewiduje rozbudowaną sieć drogową – 5 dróg zbiorczych, 11 dojazdowych i aż 54 tereny komunikacji wewnętrznej (KR). Drogi serwisowe muszą umożliwiać transport elementów turbin (łopaty o długości do ok. 100 metrów), co oznacza istotne uciążliwości dla okolicznych dróg publicznych w trakcie budowy.
Przyroda w zasięgu wirnika – co wykazał roczny monitoring
Projekt planu oparto na rocznym, wieloaspektowym monitoringu przyrodniczym realizowanym od kwietnia 2025 do lutego 2026. Badania objęły ornitologię (dr Robert Słomczyński), chiropterologię (dr Wojciech Pawenta) oraz ogólną inwentaryzację przyrodniczą (EMMAA pracownia kształtowania środowiska). To metodologicznie solidna podstawa – roczny cykl uwzględnia wszystkie okresy fenologiczne.
Ptaki – najważniejsze zagrożenie
W bliskim sąsiedztwie planu (ok. 2,1 km na północ) zlokalizowany jest obszar Natura 2000 „Jezioro Miedwie i okolice” (PLB320005) – jedno z najważniejszych w Polsce miejsc koncentracji ptaków wodnobłotnych, z ponad 230 stwierdzonymi gatunkami i ok. 140 lęgowymi. W strefie zagrożenia kolizyjnego znalazły się:
Nietoperze – trzy kluczowe gatunki
Monitoring chiropterologiczny wykazał regularne wykorzystywanie terenu przez trzy gatunki: karlika drobnego (Pipistrellus pygmaeus), karlika malutkiego (Pipistrellus pipistrellus) oraz borowca wielkiego (Nyctalus noctula). Borowiec wielki odbywa długodystansowe wędrówki sezonowe (rekord: 1 600 km) i należy do gatunków o najwyższej śmiertelności na farmach wiatrowych w Polsce.
Prognoza wskazuje na dwa bezwzględne wymagania wykluczające lokalizację turbin: odległość < 200 m od granic lasów i skupień drzew > 0,1 ha oraz < 150 m od alei i szpalerów drzew. W granicach planu zidentyfikowano zabytkową aleję kasztanową Przelewice–Ślazowo wpisaną do rejestru zabytków – jej bezpośrednie otoczenie musi być chronione.
Flora i siedliska Natura 2000
Na terenie planu zidentyfikowano trzy typy siedlisk przyrodniczych objętych siecią Natura 2000: 3150 (starorzecza i zbiorniki eutroficzne), 6510 (niżowe łąki użytkowane ekstensywnie) oraz 9160 (grąd subatlantycki). Wszystkie zlokalizowane są na terenach chronionych w planie (ZN, L, WS) – poza planowanymi lokalizacjami turbin, co jest kluczowym ustaleniem prognozy.
Brak stwierdzenia gatunków roślin prawnie chronionych na terenach przeznaczonych pod turbiny jest pozytywną informacją. W obrębie oczek wodnych i mokradeł (chronionych w planie jako WS i ZN) stwierdzono grzybienie białe (Nymphea alba) – gatunek objęty ochroną częściową.
Droga od planu do turbiny
Uchwalenie MPZP (2026)Plan wchodzi w życie 14 dni po ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachodniopomorskiego. Otwiera możliwość prawną lokalizacji turbin – ale jej nie przesądza. Na etapie planu nie określono liczby turbin o konkretnej mocy ani ich dokładnych lokalizacji.
Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach (DUŚ)Każda inwestycja wiatrowa wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i uzyskania DUŚ. Na tym etapie sporządzany jest szczegółowy raport OOŚ z analizą akustyczną, fotomontażami, obliczeniami shadow flicker i oceną wpływu na bielika i inne chronione gatunki. To kluczowy etap decyzyjny.
Zgoda na wyłączenie gruntów rolnych kl. IIIPlan wprost wskazuje (§ 34) na konieczność uzyskania zgody Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych klasy III. Zgodnie z ustawą o ochronie gruntów rolnych, grunty klasy I–III wymagają takiej zgody przed zmianą przeznaczenia. Decyzja ta nie jest pewna i może być warunkiem krytycznym dla realizacji elektrowni słonecznej (PEF).
Pozwolenie na budowę i warunki przyłączeniaInwestor musi uzyskać warunki przyłączenia do sieci elektroenergetycznej od operatora systemu dystrybucyjnego lub przesyłowego (Enea, PSE). Plan wskazuje konieczność zachowania stref technologicznych linii 110 kV i 15 kV przebiegających przez obszar.
Badania archeologicznePrzed jakimikolwiek pracami ziemnymi na 74 zewidencjonowanych stanowiskach archeologicznych wymagane jest uzyskanie pozwolenia konserwatora zabytków i przeprowadzenie badań wykopaliskowych. Stanowiska obejmują numerację AZP 037-09/109 do AZP 038-10/278.
Monitoring porealizacyjnyPo uruchomieniu farmy wymagany jest monitoring akustyczny (weryfikacja dotrzymania norm hałasu) oraz ornitologiczny i chiropterologiczny (weryfikacja śmiertelności i efektywności systemów ochronnych). Wyniki mogą skutkować nałożeniem dodatkowych ograniczeń eksploatacyjnych.
Co gmina i mieszkańcy zyskują – a co tracą?
Korzyści budżetowe i dzierżawne
Elektrownie wiatrowe generują wpływy podatkowe do budżetu gminy przede wszystkim z tytułu podatku od nieruchomości od budowli (turbiny), obliczanego jako 2% ich wartości rocznie. Przy typowych dla turbin tej klasy wartościach odtworzeniowych rzędu 5–15 mln zł/turbina, gmina może liczyć na łączne roczne wpływy rzędu kilku milionów złotych z samego podatku od nieruchomości – zależnie od ostatecznie wybranej technologii i liczby turbin.
Prognoza wskazuje też na bezpośrednie korzyści dla właścicieli gruntów: wydzierżawienie działek pod turbiny to dla rolników pewny, wieloletni przychód (typowo 30–50 tys. zł/rok/turbina).
Renta planistyczna
Plan ustala stawkę opłaty planistycznej (§ 33) na poziomie 30% wzrostu wartości nieruchomości – maksymalną dopuszczalną przez ustawę. Oznacza to, że przy sprzedaży działki w ciągu 5 lat od uchwalenia planu, właściciel zapłaci gminie 30% wzrostu wartości. Jest to ważny instrument finansowania infrastruktury gminnej.
Hałas – wymóg i rzeczywistość
Nowoczesne turbiny emitują poziom mocy akustycznej 100–110 dB(A). Dla obiektów mieszkalnych w okolicy obowiązuje limit 40 dB(A) w porze nocnej. Zgodność z normami musi być wykazana w raporcie OOŚ dla konkretnych lokalizacji – przy 300-metrowych turbinach strefy dochowania norm akustycznych sięgają typowo 600–1 200 m od podstawy. Plan wyznacza teren MN-U (zabudowa mieszkaniowo-usługowa) z nakazem przestrzegania tych norm, jednak szczegółowe obliczenia propagacji hałasu są wymagane na etapie DUŚ.
Ograniczenia dotyczą wyłącznie zakazu lokalizacji nowej zabudowy mieszkaniowej
w odległości mniejszej niż wynikająca z zasady 10H.Mieszkańcy zamieszkali na terenie objętym planem zachowują prawo do remontu,
przebudowy oraz rozbudowy istniejących budynków.
