Najnowszy ranking czasopisma „Wspólnota”, analizujący wydatki samorządów na ochronę powietrza i klimatu w latach 2022–2024, pokazuje skalę zaniedbań w Pyrzycach i całym powiecie pyrzyckim. Dane nie pozostawiają złudzeń – większość gmin należy do najsłabszych w kraju. W praktyce oznacza to, że ochrona klimatu pozostaje tu poza realnym obszarem priorytetów finansowych.

Twórcy rankingu podkreślają, że ich zestawienie powstało w odpowiedzi na rosnące znaczenie problemów klimatycznych, jakości powietrza i adaptacji do zmian środowiskowych. Samorządy mają w tym zakresie kluczową rolę – to one odpowiadają za inwestycje poprawiające jakość życia mieszkańców. Mimo to wydatki w tej dziedzinie pozostają marginalne. W 2024 roku stanowiły zaledwie 0,2 proc. wszystkich wydatków budżetowych jednostek samorządu terytorialnego.

Ranking opiera się na danych z rozdziału 90005 „Ochrona powietrza atmosferycznego i klimatu”, który – mimo pewnych ograniczeń klasyfikacyjnych – pozostaje najbardziej wiarygodnym wskaźnikiem rzeczywistego zaangażowania samorządów.

Pyrzyce wydały niewiele ponad 11 złotych!

W kategorii miast powiatowych Pyrzyce zajęły dopiero 172. miejsce w Polsce z wydatkiem wynoszącym  zaledwie 11,697 zł na mieszkańca w ciągu trzech lat. To wynik wielokrotnie niższy niż w miastach, które potraktowały inwestycje klimatyczne poważnie. Lider zestawienia – Hajnówka – przeznaczył na ten cel aż 853 zł na mieszkańca. Tu już nie mówimy o różnicach w kwotach, ale o przepaści.

Taki wynik Pyrzyc nie może być interpretowany inaczej niż jako dowód marginalnego traktowania inwestycji klimatycznych w lokalnej polityce finansowej.

Na tym tle Pyrzyc wyraźnie wyróżnia się gmina Bielice, która zajęła 293. miejsce w Polsce z wydatkiem 361,990 zł na mieszkańca. To najwyżej sklasyfikowana gmina nie tylko w powiecie pyrzyckim, ale i w tej kategorii na całym Pomorzu Zachodnim. Różnica między Bielicami a Pyrzycami nie ma charakteru kosmetycznego – jest strukturalna i pokazuje zupełnie inne podejście do inwestycji w ochronę klimatu. Bielice udowadniają, że nawet niewielka gmina wiejska, dysponująca ograniczonym budżetem, może realnie inwestować w poprawę jakości środowiska.

Tym samym wynik Bielic staje się niewygodnym punktem odniesienia dla Pyrzyc i pozostałych samorządów powiatu. Pokazuje bowiem, że problemem nie jest wyłącznie brak środków, lecz także priorytety inwestycyjne i sposób zarządzania finansami publicznymi. Skoro niewielka gmina wiejska potrafi osiągnąć wynik ponad trzydziestokrotnie lepszy niż Warnice i wielokrotnie wyższy niż Pyrzyce, trudno tłumaczyć słabe rezultaty wyłącznie ograniczeniami systemowymi. W praktyce Bielice pokazują, że inwestycje klimatyczne są możliwe – a ich wynik jednocześnie obnaża skalę zaniechań i kompromituje znacznie większe i teoretycznie silniejsze finansowo Pyrzyce.

W kategorii gmin miejskich, Kozielice zajęły dopiero 820. miejsce w Polsce z wydatkiem 28,090 zł na mieszkańca. Przelewice znalazły się na 873. miejscu z kwotą 24,736 zł. Warnice uplasowały się jeszcze niżej – na 1209. miejscu z wydatkiem zaledwie 8,131 zł na mieszkańca.

To poziomy symboliczne, które trudno uznać za realne inwestycje klimatyczne. Dla porównania lider rankingu gmin wiejskich – Sulmierzyce – przeznaczył ponad 5284 zł na mieszkańca.

Lipiany i powiat daleko od liderów

W kategorii małych miast Lipiany zajęły dopiero 443. miejsce z wydatkiem 20,446 zł na mieszkańca. To wynik, który nie pozwala mówić o jakiejkolwiek istotnej polityce inwestycyjnej w zakresie ochrony klimatu, choć i tak jest niemal dwukrotnie lepszy niż Pyrzyce.

W zestawieniu dominują jednostki, które potraktowały inwestycje klimatyczne jako element strategiczny. Lider – Koziegłowy – przeznaczył ponad 3330 zł na mieszkańca.

Na tym tle Lipiany pozostają daleko w tyle.

Źle wygląda również wynik samego powiatu pyrzyckiego. W latach 2022–2024 nie przeznaczył on ani jednej złotówki na ochronę powietrza i klimatu. Powiat pyrzycki znalazł się w grupie jednostek, którym stwarzano niewielkie, a wręcz znikome warunki do inwestowania w tym obszarze. W tej samej sytuacji są powiaty choszczeński, goleniowski, gryfiński, kamieński, myśliborski, czy też policki – im także nie udało się pozyskać ani grosza na klimatyczne inwestycje. Warto tu nadmienić, że powiaty mają ograniczone możliwości inwestycyjne i nie dysponują takimi dochodami własnymi jak gminy, nie mogą pobierać opłat klimatycznych, mają mocno ograniczone wpływy podatkowe, a po wprowadzeniu Polskiego Ładu funkcjonowanie powiatów opiera sie głównie na subwencjach, a tu nie ma środków przeznaczonych na inwestycje klimatyczne.

Systemowy problem, ale Pyrzyce wypadają szczególnie źle

Autorzy rankingu podkreślają, że wydatki klimatyczne w Polsce pozostają niskie w skali całego kraju, a ich poziom jest silnie uzależniony od dostępności środków unijnych. Jednak nawet na tym tle Pyrzyce wypadają wyjątkowo słabo. Są jednostki, które mimo ograniczonych zasobów potrafiły przeznaczyć znaczące środki na inwestycje klimatyczne. Dane pokazują, że w Pyrzycach i okolicznych gminach nie był to priorytet.

Słabe wyniki Pyrzyc wpisują się w szerszy obraz regionu. Województwo zachodniopomorskie zajęło dopiero 15. miejsce na 16 województw, z wydatkiem wynoszącym zaledwie 0,359 zł na mieszkańca! Gorszy wynik odnotowano jedynie w województwie pomorskim.

To pokazuje, że problem nie dotyczy wyłącznie pojedynczych gmin czy powiatów, ale ma charakter regionalny.

Ranking „Wspólnoty” nie pozostawia wątpliwości: zarówno Pyrzyce, jak i cały region Pomorza Zachodniego pozostają daleko za samorządami, które traktują ochronę klimatu jako realny, finansowy priorytet. W praktyce oznacza to, że w jednym z kluczowych obszarów rozwoju lokalnego inwestycje pozostają symboliczne lub nie istnieją wcale.